أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

935

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

مرواريد 3 ، شيرين و نرم است . [ مغفار ] عشر در گره‌ها و در جاهايى كه گل [ مىنشيند ] مىتراود و همان‌جا خشك مىشود ؛ مردم آن را گرد مىآورند و قند عشر مىنامند ، در آن تلخى وجود دارد . ثمام نيز همين‌گونه مىرسد . ( 1 ) . منّ قندى كه روى عرفط ( نك . شمارهء 703 ) ، ثمام ( Panicum turgidum Forsk . ، نك . شمارهء 550 ، يادداشت 6 ) ، « رمث » ( نك . شمارهء 32 ، يادداشت 2 ) ، « عشر » ( نك . شمارهء 706 ) ، « سلم » ( نك . شمارهء 558 ) ، « طلح » ( نك . شمارهء 95 ) و جز اينها بيرون مىزند ؛ ابو حنيفه ، 425 ؛ Lane ، 2275 ؛ نيز قس . همين‌جا شمارهء 210 ، يادداشت 13 . ( 2 ) . المغاثير جمع « المغثور » مترادف مغفور ، قس . Lane ، 2230 . ( 3 ) . الجمان . 1006 . مغرة 1 - گل سرخ بشر : [ اين ] « گل سرخ » 2 و به سندى دهاز 3 است . حمزه : اين « طين احمر » 4 است و « مكر » 5 نيز ناميده مىشود . الخليل : اين « مشق » 6 است و از اينجا « ثوب ممشق » 7 . ( 1 ) . قس . سراپيون ، 375 ؛ ابن سينا ، 428 ؛ ميمون ، 238 ؛ II , Dozy ، 603 . ( 2 ) . گل سرخ . ( 3 ) . دهاز ( ؟ ) . ( 4 ) . الطين الاحمر ، به عربى - گل سرخ . ( 5 ) . المكر ، قس . لسان العرب ، V ، 183 . ( 6 ) . يا مشق - المشق ، قس . لسان العرب ، X ، 345 . ( 7 ) . ثوب ممشّق - جامه رنگ شده با مشق . 1007 . مغناطيس 1 به رومى مغانيطش 2 ، ارمنطيقون 3 و ايرقليثا 4 ، به سريانى كيفانتفت فرزلا 5 ، به فارسى آهن‌رباى 6 ، به هندى كدّهك 7 و هرباج 8 [ ناميده مىشود ] و مىپندارم كه [ هرباج ] از آهن‌رباى [ گرفته شده است ] . ديسقوريدس مىگويد 9 : بهترين [ مغناطيس ] لاجوردى است ؛ اگر آن را تا سرخ شدن گرم كنيم ، به شادنه 10 تبديل مىشود . مىگويند كه اگر به [ مغناطيس ] روغن زيتون بماليم ، آهن از آن مىگريزد و اگر به آن